Hayvan Hakları ve Yaşam Derneği (HAHADER) olarak hayvanların hissedebilen, çevreleriyle etkileşim kurabilen ve türlerine özgü davranışlar sergileme ihtiyaçlarına sahip bireyler olduğunu kabul ediyoruz.
Bu nedenle hayvanların eğlence, gösteri, turizm veya ticari faaliyetler kapsamında kullanılmasını; hayvan refahı, etik sorumluluk ve doğa koruma ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir konu olarak görüyoruz.
Günümüzde hayvanat bahçeleri, akvaryumlar, safari parkları, yunus gösteri merkezleri ve benzeri tesisler kamuoyunda eğitim, koruma veya farkındalık oluşturma amaçlarıyla savunulabilmektedir. Ancak hayvan davranışı, refahı ve koruma biyolojisi alanlarında yürütülen çalışmalar; tutsak yaşamın birçok tür açısından önemli refah sorunları oluşturabileceğini göstermektedir.
HAHADER olarak bu konudaki yaklaşımımızı bilimsel veriler, hayvan refahı ilkeleri ve ekosistem temelli koruma anlayışı doğrultusunda şekillendiriyoruz.
- Hayvan Refahı ve Doğal Davranışlar
Hayvan refahı yalnızca fiziksel sağlığın korunmasından ibaret değildir. Bir hayvanın türüne özgü davranışlarını sergileyebilmesi, çevresiyle etkileşim kurabilmesi, uygun sosyal ilişkiler geliştirebilmesi ve kronik stresten uzak yaşayabilmesi de refahın önemli bileşenleri arasında yer alır.
Birçok yabani tür için doğal yaşam alanları; hareket, keşif, avlanma, sosyal etkileşim ve çevresel çeşitlilik açısından insan kontrolündeki yaşam alanlarından çok daha karmaşık yapılardır.
Bu nedenle HAHADER olarak, hayvanların uzun süreli tutsaklık koşullarında tutulmasının hayvan refahı açısından dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyoruz.
- Bilimsel Değerlendirmeler ve Refah Riskleri
Uluslararası araştırmalar, bazı tutsak hayvan popülasyonlarında aşağıdaki sorunların görülebildiğini ortaya koymaktadır:
- Tekrarlayıcı davranışlar (stereotipiler)
- Kronik stres belirtileri
- Hareket kısıtlılığına bağlı fiziksel sorunlar
- Sosyal davranış bozuklukları
- Türe özgü davranışların azalması
Bu bulgular tüm tesisler için aynı düzeyde geçerli olmasa da, hayvan refahı standartlarının sürekli olarak gözden geçirilmesi gerektiğini göstermektedir.
HAHADER olarak, hayvanların yaşam koşullarının bağımsız bilimsel kriterlerle değerlendirilmesini ve refah standartlarının şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşılmasını destekliyoruz.
- Koruma ve Eğitim Amaçlarının Değerlendirilmesi
Hayvanat bahçeleri ve benzeri kuruluşlar çoğu zaman koruma ve eğitim amaçlarıyla faaliyet gösterdiklerini belirtmektedir.
HAHADER olarak koruma çalışmalarının önemini kabul etmekle birlikte, koruma faaliyetlerinin başarısının yalnızca hayvanların sergilenmesi üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini düşünüyoruz.
Doğal habitatların korunması, biyolojik çeşitliliğin desteklenmesi, insan kaynaklı tehditlerin azaltılması ve bilimsel koruma programları; uzun vadeli koruma çalışmalarının temel unsurlarıdır.
Bu nedenle koruma ve eğitim iddialarının şeffaf, ölçülebilir ve bağımsız kriterler üzerinden değerlendirilmesini savunuyoruz.
- Hayvan Temelli Eğlence ve Ticari Kullanım
HAHADER olarak hayvanların eğlence veya ticari amaçlarla kullanıldığı uygulamalarda hayvan refahı risklerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini düşünüyoruz.
Bu kapsamda;
- Gösteri amaçlı performanslar,
- Hayvanlarla fotoğraf çekimi üzerine kurulu ticari faaliyetler,
- Turistik deneyim amacıyla hayvan kullanımına dayanan uygulamalar,
- Hayvanların sosyal medya içerikleri için stres altında bırakıldığı üretimler,
hayvan refahı açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken alanlardır.
- Desteklediğimiz Yaklaşım
HAHADER olarak;
- Doğa temelli eğitim modellerini,
- Habitat koruma çalışmalarını,
- Bilimsel gözleme dayalı farkındalık faaliyetlerini,
- Etik rehabilitasyon merkezlerini,
- Hayvanları nesne değil birey olarak ele alan eğitim yaklaşımlarını,
destekliyoruz.
Toplumda doğa ve hayvanlara yönelik farkındalığın artırılmasının, hayvanların sergilenmesine değil; doğru bilgiye, bilimsel içeriğe ve doğayla kurulan sağlıklı ilişkilere dayanması gerektiğine inanıyoruz.
Sonuç
HAHADER’in yaklaşımı, hayvanların yaşam kalitesini, refahını ve türlerine özgü ihtiyaçlarını merkeze almaktadır.
Hayvanların eğlence, gösteri veya ticari faaliyetlerde kullanımına ilişkin uygulamaların; etik ilkeler, bilimsel veriler ve hayvan refahı kriterleri ışığında değerlendirilmesi gerektiğini savunuyoruz.
Aynı zamanda doğa koruma, çevre eğitimi ve toplumsal farkındalık çalışmalarının; hayvan refahını gözeten, şeffaf ve bilimsel temellere dayanan yöntemlerle yürütülmesini destekliyoruz.
Başlıca Referans Çerçeveleri
- World Organisation for Animal Health (WOAH) Hayvan Refahı İlkeleri
- International Union for Conservation of Nature (IUCN) koruma biyolojisi ve tür koruma yaklaşımları
- European Association of Zoos and Aquaria (EAZA) hayvan refahı standartları
- World Association of Zoos and Aquariums (WAZA) etik ve refah rehberleri
- Hayvan davranışı ve refahı alanındaki güncel bilimsel literatür
- Biyolojik çeşitlilik ve habitat koruma alanındaki bilimsel çalışmalar
Bu belge hazırlanırken hayvan refahı, hayvan davranışı ve doğa koruma alanlarında yayımlanmış bilimsel çalışmalar ile uluslararası kuruluşların rehber ve ilkelerinden yararlanılmıştır.